बोलणारा माणूस अनेकांना आवडतो, पण योग्य वेळी शांत राहणारा माणूस अधिक प्रभावी ठरतो. मौन म्हणजे फक्त न बोलणे नव्हे, तर योग्य वेळी योग्य शब्दांची निवड करण्याची कला आहे. अनेक वेळा आपण रागाच्या भरात किंवा भावनेच्या आहारी जाऊन असे काही बोलून जातो की त्याची जखम वर्षानुवर्षे भरून येत नाही. अशा वेळी मौन आपल्याला चुकीपासून वाचवते.
एका गावात एक वृद्ध संत राहत होते. त्यांच्याकडे लोक आपापल्या समस्या घेऊन येत. एकदा दोन मित्र मोठ्या भांडणानंतर संतांकडे आले. दोघेही स्वतःला बरोबर सिद्ध करण्यासाठी एकमेकांवर आरोप करत होते. संत मात्र शांत बसून दोघांचेही बोलणे ऐकत राहिले. बराच वेळ गेल्यावर त्यांनी फक्त एवढेच सांगितले, "तुम्ही दोघेही एकमेकांना ऐकले नाहीत, फक्त स्वतःचेच बोलत राहिलात. जिथे ऐकण्याची तयारी नसते, तिथे सत्यालाही आवाज मिळत नाही."
त्या एका वाक्याने दोघांनाही आपली चूक उमगली. त्यांनी एकमेकांची माफी मागितली आणि मैत्री पुन्हा जिवंत झाली. संतांनी कोणतेही मोठे प्रवचन दिले नाही; त्यांच्या संयमी मौनाने आणि योग्य वेळी बोललेल्या शब्दांनी प्रश्न सुटला.
आजच्या धावपळीच्या जीवनात प्रत्येकजण स्वतःचे मत मांडण्यात व्यस्त आहे. सोशल मीडियावरही प्रत्येक विषयावर प्रतिक्रिया देण्याची घाई असते. पण प्रत्येक वेळी मत व्यक्त करणे आवश्यक नसते. काही वेळा शांत राहणे, परिस्थिती समजून घेणे आणि योग्य क्षणाची वाट पाहणे अधिक शहाणपणाचे असते.
मौन आपल्याला आत्मपरीक्षणाची संधी देते. शांत मनाने घेतलेले निर्णय बहुतेक वेळा योग्य ठरतात. नातेसंबंध टिकवण्यासाठीही मौनाचे महत्त्व मोठे आहे. प्रत्येक वाद जिंकण्यापेक्षा एखादे नाते जपणे अधिक मौल्यवान असते.
याचा अर्थ अन्यायासमोर कायम गप्प राहावे असा नाही. अन्यायाविरुद्ध आवाज उठवणे हेही तितकेच आवश्यक आहे. परंतु राग, अहंकार किंवा आवेशातून नव्हे, तर विवेक आणि संयमातून बोललेला आवाज अधिक प्रभावी ठरतो.
मौन ही कमजोरी नसून मनाची ताकद आहे. ते आपल्याला संयम, समजूतदारपणा आणि आत्मविश्वास शिकवते. म्हणूनच, प्रत्येक वेळी बोलण्यापेक्षा कधी शांत राहायचे हे ज्याला समजते, तोच खऱ्या अर्थाने जीवनात यशस्वी आणि परिपक्व ठरतो. कारण काही प्रश्नांची उत्तरे शब्दांत नसतात, ती मौनातच सापडतात.
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा